نقد یا تسویه‌حساب! 

دیوان عدالت اداری اعلام کرد که در پی شکایت‌های ثبت‌شده درباره مبنای قانونی تشکیل ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی، اجرای مصوبه مربوط به آن تا زمان رسیدگی نهایی متوقف شده است. هرچند مرکز رسانه قوه قضاییه تاکید کرد که این دستور ارتباطی با قطع یا وصل اینترنت بین‌الملل ندارد و صرفا ناظر بر ساختار حقوقی ستاد است اما همزمانی این اقدام با تصمیم اخیر ستاد برای بازگشت اینترنت به شرایط عادی، بار دیگر بحث‌ها درباره مدیریت فضای مجازی را به صدر اخبار کشاند.
در این میان، دبیرخانه شورای اطلاع‌رسانی دولت با انتشار بیانیه‌ای از عملکرد صداوسیما در پوشش این موضوع انتقاد کرد و مدعی شد رسانه ملی پس از رفع محدودیت‌های اینترنتی، عمدتا دیدگاه‌های مخالفان این تصمیم را بازتاب داده و فرصت کافی برای بیان دیدگاه‌های موافقان فراهم نکرده است.
این در حالی است که صداوسیما همواره برنامه‌های خود را با الهام‌گیری از سیاست‌های کلی نظام و قوانین بالادستی تهیه می‌کند و اگر اقدام رسانه ملی در این بستر با برخی سلیقه‌ها منطبق نشد نباید به صداوسیما خرده گرفت.
از سوی دیگر باید به این مسأله هم توجه داشت که در طول سال‌های گذشته همواره دولت‌ها، احزاب و جریان‌های سیاسی انتظار داشته‌اند صداوسیما صرفا بازگوکننده دیدگاه‌های آنها باشد و هرجا که چنین اتفاقی نیفتاده، رسانه ملی را هدف انتقاد قرار داده‌اند. در اینجا از این موضوع هم نباید غافل شد که بسیاری از برنامه‌های سازمان در گفت‌وگو با کارشناسان و با بهره‌گیری از نظرات مختلف تهیه می‌شود و واقعیت آن است که صداوسیما برخلاف بسیاری از رسانه‌های سیاسی و حزبی، مأموریت خود را نه براساس منافع دولت‌های مستقر بلکه برمبنای منافع کلان کشور، امنیت ملی و سیاست‌های نظام تعریف می‌کند. طبیعی است در چنین چارچوبی، گاه مواضع برخی کارشناسان یا برنامه‌ها با سیاست‌های روز دولت‌ها همسو نباشد؛ همان‌طور که در دولت‌های مختلف این اتفاق بارها رخ داده است.
رسانه ملی البته بی‌خطا نیست و نقد به عملکرد آن امری طبیعی و حتی ضروری است اما آنچه در برخی انتقادات اخیر به چشم می‌آید، نادیده گرفتن نقش بی‌بدیل این سازمان در بزنگاه‌های حساس کشور است.
صداوسیما را می‌توان نقد کرد اما نمی‌توان انکار کرد که هر زمان پای منافع ملی، امنیت کشور و انسجام اجتماعی در میان بوده، این رسانه در خط مقدم قرار داشته است. از روزهای سخت دفاع مقدس گرفته تا حوادث تروریستی، بحران‌های طبیعی، اغتشاشات، حملات سایبری و جنگ‌های رسانه‌ای منطقه، این رسانه ملی بوده که بدون تعطیلی و بدون خاموش‌شدن آنتن، مسئولیت اطلاع‌رسانی به میلیون‌ها ایرانی را برعهده گرفته است.
نمونه روشن این نقش‌آفرینی را می‌توان در ماه‌های اخیر و در جریان جنگ و تحولات منطقه مشاهده کرد. در روزهایی که کشور با شدیدترین جنگ روایت‌ها و عملیات روانی رسانه‌های خارجی مواجه بود، صداوسیما نه تنها وظیفه اطلاع‌رسانی را برعهده داشت بلکه به بستری برای تقویت همبستگی ملی تبدیل شد. پویش‌هایی مانند «جان‌فدا» روایت زندگی و ایثار نیروهای مدافع امنیت، پوشش میدانی تحولات منطقه و حضور مستمر خبرنگاران در صحنه، تنها بخشی از مأموریتی بود که رسانه ملی بر دوش گرفت.
این همان ویژگی‌ای‌ است که صداوسیما را از یک رسانه صرفا خبری متمایز می‌کند. رسانه ملی زمانی که میدان اقتضا کند در میدان است؛ چه در جبهه‌های جنگ، چه در خیابان‌های شهر، چه در بحران‌های طبیعی و چه در نبرد پیچیده افکار عمومی.
از همین روست که بسیاری از منتقدان بیانیه اخیر شورای اطلاع‌رسانی دولت معتقدند نقد عملکرد برخی برنامه‌ها نباید به نفی کلی نقش صداوسیما منجر شود. حتی اگر فرض را بر صحت برخی گلایه‌ها بگذاریم، نمی‌توان نادیده گرفت که رسانه ملی در همین سال‌ها بارها تریبون مسئولان دولت، وزرا و مدافعان سیاست‌های اجرایی کشور بوده و در بسیاری از موضوعات ملی نقش پشتیبان سیاست‌های کلان حاکمیت را ایفا کرده است.
نکته مهم‌تر آن‌‌که مطالبه دسترسی به اینترنت و رفع محدودیت‌های ارتباطی نیز در نهایت بخشی از مطالبات عمومی جامعه محسوب می‌شود؛ مطالباتی که رسانه ملی نیز نمی‌تواند نسبت به آن بی‌اعتنا باشد اما میان مطالبه‌گری اجتماعی و ضرورت‌های امنیتی، همواره نقطه‌ای برای گفت‌وگو و توازن وجود دارد؛ نقطه‌ای که اتفاقا رسانه ملی تلاش کرده آن را به عرصه بحث کارشناسی تبدیل کند.
آنچه امروز بیش از هر چیز اهمیت دارد، پرهیز از دوقطبی‌سازی‌های غیرضروری است. اختلاف ‌نظر درباره شیوه مدیریت اینترنت، ساختارهای تصمیم‌گیری یا حتی عملکرد رسانه‌ها امری طبیعی است اما تبدیل این اختلافات به نزاع‌های فرسایشی سیاسی، کمکی به حل مسائل کشور نمی‌کند.
صداوسیما را می‌توان نقد کرد اما انصاف حکم می‌کند کارنامه آن نیز دیده شود؛ کارنامه رسانه‌ای که در روزهای آرام شاید کمتر به چشم بیاید اما هر زمان که کشور با بحران، جنگ، تهدید یا عملیات روانی مواجه شده، در صف اول ایستاده است؛ رسانه‌ای که شاید درباره برخی موضوعات محل اختلاف باشد اما در یک موضوع تردیدی وجود ندارد. هر زمان میدان، وطن و منافع ملی اقتضا کرده، صداوسیما آنتن را خاموش نکرده و از صحنه کنار نرفته است.